De Morgen · Ans Boersma · 25 November 2025
Black Friday lokt elk jaar miljoenen consumenten naar webshops met schreeuwerige kortingen. Maar heb je dat product echt nodig? Samen met vijf experts ontwikkelden we deze ‘Heb je dit nodig?’-quiz. Ontdek je klaar bent om te kopen, of dat je in de val van de korting trapt.
- Mis ik dit product op dit moment (en weet ik zeker dat ik het écht niet in huis heb)? Opruimcoach Nele Colle
“Solden zijn verleidelijke momenten om dingen te kopen die je eigenlijk niet nodig hebt. Ze spelen volop in op onze fomo: als je dit nú niet koopt, mis je de korting. Maar iets kopen wat je eigenlijk niet nodig hebt, kost je net meer geld.
“De centrale vraag bij winkelen, en extra bij solden, blijft dus: heb ik het echt nodig? Heb ik dit al eerder gemist? Alles begint bij opruimen en overzicht creëren. Mensen zijn vaak verbaasd wat ze allemaal in huis hebben: soms kleren met nog etiketjes eraan. Ruim eerst op en maak dan een boodschappenlijstje. Noteer op voorhand wat handig zou zijn om te vervangen. Koop pas als je iets nodig hebt. Dan bespaar je eigenlijk het meest.
“Let ook op typische valkuilen zoals gadgets: oortjes, smartaccessoires, beautyproducten. Zeker tieners worden via TikTok verleid om steeds meer te kopen. Als je daar niet bewust mee omgaat, ben je een vogel voor de kat.”
- Koop ik dit niet uit verveling, stress of fomo, maar om een echte behoefte te vervullen? Gedragswetenschapper Mathias Celis (UGent)
“Black Friday triggert vooral psychologische shortcuts. Onderzoek toont dat mensen vaker kopen wanneer schaarste (‘nog 2 stuks’), tijdsdruk en sociale vergelijking actief zijn. We denken minder na en schakelen over naar wat gedragseconomen hot cognition noemen. Fomo is daarbij geen oppervlakkig fenomeen: experimenten van Shah en Mullainathan, auteurs van het boek Schaarste tonen dat perceived scarcity onze aandacht vernauwt, waardoor we echte behoeften slechter inschatten.
“Een verrassende bevinding uit consumentenpsychologie: mensen kopen tijdens Black Friday niet alleen door stress of verleiding, maar ook door identiteit. “Ik ben iemand die slimme deals scoort”, voelt als zelfbevestiging. Dat maakt de aankoop emotioneel beloond, zelfs wanneer het product niet nodig is.
“De beste vraag is dus niet ‘Is dit goedkoop?’, maar: ‘Zou ik dit zonder de hype ook kopen, op een gewone dinsdag?’
- Kan ik dit betalen zonder mijn maandbudget in gevaar te brengen? Budgetcoach Sara Van Wesenbeeck (Barking Dogs)
“Black Friday is eigenlijk een opgefokte hype die enkel gericht is op ons laten consumeren, en die zit vol valkuilen voor je maandbudget. Alles lijkt deze maand een koopje en we worden steeds verleid: tijdsdruk, schaarste, het idee ‘op is op’, en het gevoel dat een Black Friday-label automatisch betekent dat iets goedkoper is.
“Daarom is het zo belangrijk om vooraf een budget te zetten: hoeveel kan en wil ik deze maand extra uitgeven, ook in functie van de volgende dure decembermaand? Neem de tijd om echte koopjes te onderscheiden van schijnkortingen.
“Het risico is groot dat je gaat overkopen. Weet daarbij: betalen met de kredietkaart of op afbetaling zijn vormen van schulden. Die rekening krijg je volgende maand gepresenteerd. Dus bevries desnoods je kredietkaart in november, betaal met je gewone bankkaart of met cash zodat je de betaalpijn voelt. Nog een suggestie: doe mee aan de Buy Nothing Day op 29 november, waarbij je de portemonnee dicht houdt.”
- Is dit een product dat ik per se nieuw (dus niet tweedehands of door te lenen) moet aanschaffen? Econoom Paul Schenderling
“De grootste milieu-impact van consumenten komt van spullen. De effectiefste aanpak daarvan is spullen veel langer gebruiken. Tweedehands is daarom een prachtkans. Voor apparaten, meubels, speelgoed, kleding, gereedschap en nog veel meer producten. Wil je tweedehands kopen zonder spijt? Zoek dan merken die bekendstaan als robuust en reparabel, bijvoorbeeld houten speelgoed.
“Al jaren gebruik ik een refurbished laptop die door de fabrikant is getest. Een koopje: van de nieuwprijs van 2400 euro betaalde ik maar 600 euro. Het apparaat werkt perfect en ik ben nooit bang om koffie te morsen of mijn laptoptas te laten vallen. Koop het liefst bij ervaren verkopers die veel informatie geven over hun tweedekansproducten. En vergeet niet: de milieuwinst én financiële winst zit in de totale hoeveelheid spullen die we gebruiken. Dus weersta de verleiding om door tweedehands aanbod méér te kopen dan je anders zou doen.”
- Koop ik dit om een trend te volgen die binnen maanden alweer voorbij is? Trendwatcher Tom Palmaerts (Trendwolves)
“Een hype is moeilijk te voorspellen. Hypes komen en gaan. De snelheid van het verdwijnen van een hype komt meestal overeen met de aandacht. Hoe meer aandacht, hoe sneller de hype weer dood is.
“Het is logisch dat consumenten hypegevoelig zijn. Plots praat iedereen hierover en je moet al zeer sterk in je schoenen staan (of echt niet mee zijn), om er afstand van te nemen. In het begin kun je een Labubu stom vinden, maar naar verloop van tijd vind je het misschien toch intrigerend. Duurzaamheid is belangrijk, maar de prijs is voor veel consumenten toch belangrijker. Als je dan in deze periode iets goedkoper op de kop kunt tikken, dan is dat wel verleidelijk.
“Bij sommige bedrijven werken we met de 80-20-regel. 80 procent van je aanbod is tijdloos, en 20 procent van je aanbod is trend- en hypegevoelig. Als mens is dat op zich ook een fijne regel. Investeer in tijdloos design en speel dan met enkele meer trendgevoelige kleuren, modellen en accessoires voor de fun en eigenheid.”
Ans Boersma