Het Nieuwsblad · Anne Schoups · 23 January 2026
Porseleinen kopjes en borden die in scherven uiteenspatten: zo ziet de nieuwe tentoonstelling ‘BOOS, SMAK, HOOP’ eruit in het SMAK in Gent. Bezoekers mogen er hun woede letterlijk kapotgooien, en daar staan heel wat mensen voor aan te schuiven. Maar waarom is dat net zo leuk?
In een aparte ruimte van het Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (SMAK) in Gent staan bezoekers geduldig aan te schuiven, ieder met een porseleinen kopje of bord in de hand. Klaar om het met één welgemikte beweging aan diggelen te slaan. Nog tot eind januari is dat een van de tentoonstellingen in het SMAK. Het doel: boosheid als emotie erkennen, de reden achter die boosheid ontdekken en frustraties even helemaal los kunnen laten.
Het is eens wat anders dan het klassieke museumbezoek, waar rechthoekige bordjes bezoekers net beletten ook maar iets aan te raken. Het idee om er nu servies stuk te gooien, kwam van Atelier dada en vzw Touché, een organisatie die mensen via workshops en onder begeleiding helpt om hun boosheid om te zetten in iets positiefs. Hun initiatief doet alvast denken aan de populaire ‘rage rooms’ waar spullen slopen mag en zelfs wordt aangemoedigd. En blijkbaar vinden heel wat mensen dat ook leuk.
Snoepkast
Niet toevallig, volgens gedragspsycholoog Mathias Celis (UGent). “We groeien op met een hele reeks sociale normen. We leren wanneer we mogen eten, waar we naar het toilet mogen, dat we niet mogen slaan of roepen en dat we respectvol moeten omgaan met materiaal. Maar door al die regels ontstaat er wel spanning. Bijvoorbeeld: de snoepkast waar je als kind niet aan mag komen, wordt automatisch de meest aantrekkelijke kast in huis. Omdat het verboden is. Hetzelfde geldt hier: servies stukgooien botst met alles wat we geleerd hebben. En dat maakt het zo leuk.”
“Nog leuker is dat mensen het servies mogen stukgooien in een museum. Een plek waar een hoop extra regels gelden. Niets aanraken, zéker niets beschadigen. Wat hier gebeurt, is zoals vloeken in de kerk. En dat geeft een kick.”
Er wordt ook weleens gezegd dat het stukgooien van spullen een uitlaatklep is voor stress en frustratie. Zo staat het toch op de website van verschillende rage rooms. “Maar eigenlijk zorgt het gooien met spullen net voor meer spanning”, zegt Celis. “Het voelt wel alsof je spanning loslaat, maar wetenschappelijk gezien is dat niet hetzelfde als kalmeren. Integendeel, je lichaam blijft net geactiveerd wanneer er gegooid wordt met spullen en het stresshormoon cortisol stijgt.” Wie stress echt wil verminderen, heeft dus meer baat bij activiteiten die het lichaam tot rust brengen, zoals yoga of ademhalingsoefeningen.
Dopaminekick
Dat betekent niet dat het kapotgooien helemaal niets doet. “Wat mensen ervaren, is vooral een dopaminekick”, zegt Celis. “Het luide geluid van iets dat breekt, lokt een vecht- of vluchtreactie uit. Evolutionair gezien zijn harde knallen een teken van gevaar. Maar omdat je in dit geval het geluid zelf veroorzaakt, slaat die schrikreactie om in opwinding. Het is vergelijkbaar met het kijken naar vuurwerk of over de kop gaan in een achtbaan. Dat kan gevaarlijk zijn, maar je weet dat er normaal gezien niets zal gebeuren. Dat laat je op korte termijn even euforisch voelen.”
Veel meer dan die euforie doet het misschien niet, al reageren de bezoekers van het SMAK toch positief op het hele gebeuren. “We horen vaak dat het hen deugd doet”, zegt Veerle De Waele van vzw Touché. “Sommigen krijgen zelfs zin om het vaker te doen.”
Na het gooien is de interactieve tentoonstelling bovendien nog niet afgelopen. Met de scherven kunnen bezoekers iets nieuws maken. Dat proces doet denken aan de Japanse techniek Kintsugi, waarbij gebroken keramiek met goud wordt hersteld. “Dat is wel iets waar mensen veel voldoening uit kunnen halen”, zegt Celis. “Het is het zogenaamde ‘Ikea-effect’: wie iets zelf in elkaar zet, hecht meer waarde aan het voorwerp. Ze zijn er trots op. En dat geldt ook voor deze scherven.”
INFO SMAK organiseert nog enkele ‘smijtmomenten’ op 24, 25, 31 januari en 1 februari. Breng een breekbaar kopje of bord mee om gratis deel te nemen. Meer info op smak.be
Anne Schoups