Het Nieuwsblad · Febe De Brabanter · 29 September 2025
Fysiek behoorde ze tot de sterksten van de groep, maar mentaal ging het met ex-K3’tje Klaasje Meijer (30) plots snel bergaf in ‘Special forces’. Dat is te wijten aan haar extreem slaaptekort, en dat houdt ook experten wakker. “Het medisch korps mag terecht met de boze vinger wijzen.”
“Het grenst aan het menselijk aanvaardbare.” Inge Declercq, neuroloog en slaapexpert in het UZA, heeft ernstige bedenkingen bij het VTM-programma Special forces. Vooral het voortdurende slaaptekort waar de rekruten aan worden blootgesteld, baart haar zorgen. Diegene die daar het meest onder lijdt, is Klaasje Meijer.
Dat blijkt onder meer wanneer een ‘medic’ langskomt om haar gezwollen lies te onderzoeken. Hoewel niet-levensnoodzakelijke medicatie bij het begin van de opleiding afgegeven moest worden, wil de hulpverlener haar een pijnstiller geven. Klaasje weigert. “Ben je wel echt een hulpverlener? Sorry, maar ik heb het gevoel dat dit allemaal niet echt is”, klinkt het. “Ik ben in de war door de vermoeidheid”, zegt ze niet veel later in tranen.
Belang van slaap
“Ik vind het fout dat programma’s dit soort praktijken toelaten en dat mensen daar massaal naar kijken”, zegt Declercq. “We doen niet anders dan pleiten voor het belang van slaap. Want één nacht slaaptekort leidt al tot een acute ontstekingstoestand: het lichaam gaat in verdediging tegen een indringer. De gezwollen lies die Klaasje had, kan evengoed een gezwollen lymfeklier geweest zijn — een duidelijk teken van inflammatie. Dat er dan gewoon een pijnstiller aangeboden wordt… als arts vind ik dat choquerend.”
Volgens Declercq valt ernstig slaaptekort fysiologisch te vergelijken met dronkenschap. “Iemand die achttien uur aan één stuk wakker is, heeft hetzelfde reactie- en coördinatievermogen als iemand die 0,5 promille alcohol in z’n bloed (ongeveer twee glazen alcohol, red.) heeft”, zegt ze. “Zo’n 24 uur slaapdeprivatie staat gelijk aan één promille alcohol.”
Sterke start
Nochtans begon Klaasje veelbelovend aan het avontuur. “Er zijn verschillende sterke kandidaten, maar zij springt er toch uit”, zeiden de chefs na afloop van dag twee. Eerder die dag viel de muzikante nog op bij de proef aan de vuurtoren, waarbij de rekruten op een ladder naar de top moesten klimmen. Waar Familie-acteur Jo Hens en sportjournalist Jonas Decleer halverwege opgaven, was Klaasje als snelste van de hele groep boven. Maar zo snel als ze die ladder opklauterde, zo snel ging het ook bergaf met het ex-K3’tje.
Tijdens de uitputtende Devil Run — waarbij de kandidaten een hoop zware spullen naar de overkant van de heuvel moesten verplaatsen — nam Klaasje de leiding. En daarbij maakte ze geen al te beste beurt. “De leiding nemen is goed”, klonk het bij de chefs. “Maar zolang je alleen lawaai produceert en niet productief bent, is het niet leiding geven maar de baas spelen.”
Het was mentaal een harde klap om te verwerken voor de muzikante. Niet veel later raakte Klaasje ook nog eens in paniek tijdens een proef onder water. Later biechtte ze haar mederekruten op dat ze ervan overtuigd was dat de chefs de verdrinkingsdood wilden simuleren. “Ik besef dat ik af en toe een beetje gek word”, zei ze. “Maar ik heb soms het gevoel dat ik in een film zit.” Het vreemde gedrag van Klaasje was ook de andere rekruten niet ontgaan. “Ze is er precies niet 100 procent bij”, klonk het bij acteur Jean Janssens. “Ze is verward. Ze heeft slaap nodig.”
Niet onlogisch
Dat de muzikante het noorden kwijtraakte, hoeft ook volgens gedragswetenschapper Mathias Celis (UGent) niet te verbazen. “Het brein is het meest energieverslindende orgaan in ons lichaam”, legt hij uit. “Evolutionair gezien is het geprogrammeerd om op elk moment zoveel mogelijk energie te besparen. Zelfs in normale omstandigheden is het voor ons brein al een uitdaging om goed te functioneren. Wanneer we het ook nog eens essentiële voedingsstoffen zoals slaap ontzeggen én het onder stress plaatsen, gebeuren er vreemde dingen. De hersenen schakelen een beschermingsmechanisme in, waardoor bepaalde functies minder goed werken. Denkprocessen die nodig zijn om rationele afwegingen te maken, worden bijvoorbeeld geschift. De prefrontale cortex — het deel van ons brein dat onder andere instaat voor nuance en ons buikgevoel aanstuurt — functioneert slechter bij slaaptekort en stress.”
“Daardoor word je ook wantrouwiger”, vervolgt Celis. “Het principe: better safe than sorry. Beter een dreiging overschatten en argwanend reageren, dan naïef vertrouwen en nadien de dupe zijn. Klaasje zit bovendien in een programma waar je continu op je hoede moet zijn, terwijl de leiding je in de gaten houdt. Dat je daardoor in een soort paranoia terechtkomt, is dus niet onlogisch. Het is natuurlijk iets anders wanneer je stemmen uit de stopcontacten hoort.”
Marteltechniek
Klaasje lijkt tot nu toe de enige in de groep die kraakt onder het extreme slaaptekort. “Vijf uur slaap weegt veel zwaarder op iemand die normaal acht à negen uur nodig heeft dan op iemand die doorgaans met zeven uur toekomt”, stelt Declercq. “Bovendien zijn bepaalde mensen nu eenmaal vatbaarder voor dwanggedachten, piekeren en stress.”
“Ik ga niet zeggen dat de deelnemers hier op lange termijn gevolgen van zullen dragen”, besluit de neuroloog. “Maar dat het ongezond is, staat vast. Zowel voor het lichaam, de hersenen als het immuunsysteem. Het medisch korps mag terecht met de boze vinger wijzen. In oorlogstijden was mensen wakker houden een veel gebruikte marteltechniek. Dat zegt genoeg.”
Febe De Brabanter